المنسوب للإمام الصادق ( ع ) ( مترجم وشارح : مصطفوي )

344

مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي )

و ديگران را كوچك شمردن ، و غفلت كردن از همان عيوب در نفس خود . 4 - راضى شدن از خود و معتقد بودن به برنامهء زندگى و مسير خود ، و احتمال ندادن به خطا و لغزش و انحراف در رفتار و كردار خود ، به طورى كه هرگز در صدد اصلاح و تكميل خود نباشد . 5 - در يك حالت و با برنامهء واحد پيوسته ادامهء زندگى دادن ، و هيچ گونه تبدل و تغييرى در مسير و حالات او پيدا نشدن ، و حقيقت آن متوقف بودن و محدود شدن است . 6 - موفق بودن و مورد عنايت پروردگار متعال قرار گرفتن در عمل به امور خير و صلاح ، و در پيشرفت به سوى معارف و حقايق . 7 - هرگز دعوى علم و معرفت ننمايد ، و پيوسته با خضوع و خشوع به حقارت و ضعف و ذلت خود توجه كند . 8 - در همهء حالات به جهالت خود متوجه شده ، و بداند كه آنچه نمىداند هزاران مقابل دانسته‌هاى اوست ، و متوجه باشد كه بسيارى از دانستنيهاى او نيز در معنى جهل و ندانسته است ، و آنچه به يقين علم قطعى درك كرده است بسيار كم است . 9 - هرگز با اهل علم و معرفت دشمنى نكند ، مخصوصا با آنان كه در اثر رياضت و تطهير باطن و تزكيهء نفس و مراقبت در اعمال و عبادات ، تحصيل معارف الهى نموده ، و به فيوضات ربانى نائل شده‌اند كه - العلم نور يقذفه الله في قلب من يشاء ، حقيقت علم با مقدمات عادى و تحصيل و مطالعه و درس و بحث حاصل نشود ، و بلكه محتاج به تربيت نفس و تهذيب و صفا و اخلاص است تا نور معرفت با افاضات الهيه وارد قلب شود . و اين معنى يكى از اشتباهات بزرگ مردم عادى است كه مقدارى از اصطلاحات و ظواهر و الفاظ علوم را ياد گرفته ، و اين ظواهر و الفاظ براى آنان بزرگترين حجاب و مانع شده ، و تصور مىكنند كه به معرفت و علم رسيده‌اند ، در صورتى كه قدمى از مرحلهء جهل فراتر نگذاشته و بلكه محجوبيت آنها بيشتر شده است . اينست كه بعضى از بزرگان گفته‌اند : علم حجاب اكبر است . پس حصول علوم رسمى و مباحث مربوط به موضوعات مادى و يا به دست آوردن علوم عقليه به ظن و بحث و فكر محدود ، هيچ گونه مربوط به حقايق و معارف الهى كه بايد از طريق شهود و عين اليقين و حق اليقين حاصل شود ؛ نخواهد بود ، و بلكه اين علوم موجب اشتباه و تحير و اضلال گشته ، و از حقيقت معارف هم حاجب و مانع خواهد شد . آرى اين علوم اگر به نيت خالص و توأم با تهذيب نفس تحصيل شود ، بهترين كمك و قوىترين مؤيد سلوك به سوى كمال است . العلم إذا لم يعمل به لا يزيد لصاحبه الا بعدا . 10 - رو آوردن شخص جاهل است به متاع دنيا و حريص بودن اوست به توسعهء امور مادى و زندگى دنيوى و جمع اموال و تحصيل عنوان و اعتبار كه همه در اثر تاريكى و ظلمت قلب حاصل مىشود .